ความรู้ก่อนเซ็นสัญญา · BOQ

BOQ สร้างบ้านควรมีอะไร
ก่อนเซ็นสัญญาต้องตรวจจุดไหน

BOQ ที่ใช้ตัดสินใจควรทำให้เจ้าของเห็นว่างานอะไรอยู่ในราคา ใช้วัสดุและปริมาณเท่าไร มีเงื่อนไขอะไร และรายการใดอาจยังไม่รวม ไม่ใช่ดูเพียงยอดรวมท้ายตาราง

BOQ ก่อสร้างต้องมีอะไร และควรตรวจอะไรนอกจากยอดรวม?

คำตอบสั้น: BOQ ควรทำให้ตรวจได้อย่างน้อย 6 เรื่อง ได้แก่ เอกสารฉบับที่ใช้อ้างอิง หมวดและตำแหน่งงาน วัสดุหรือสเปก ปริมาณและหน่วย ราคา และหมายเหตุเรื่องขอบเขต งานรวม–ไม่รวม และเงื่อนไขเปลี่ยนแปลง

  1. เอกสารอ้างอิง:ชื่อโครงการ วันที่ Revision แบบ และรายการประกอบแบบที่ใช้คำนวณ
  2. รายการงาน:หมวด ตำแหน่ง และคำอธิบายที่เชื่อมกลับไปยังแบบได้
  3. วัสดุหรือสเปก:รุ่น คุณสมบัติ หรือเอกสารอนุมัติที่ลดการตีความคำกว้าง
  4. ปริมาณและหน่วย:จำนวนที่ตรวจวิธีคำนวณและเงื่อนไขเมื่อปริมาณเปลี่ยนได้
  5. ราคา:ราคาต่อหน่วยและราคารวม พร้อมสิ่งที่ราคารวม เช่น วัสดุ แรงงาน ขนส่ง และติดตั้ง
  6. ขอบเขตและเงื่อนไข:รายการไม่รวม ของเจ้าของจัดหา ข้อยกเว้น และวิธีอนุมัติงานเพิ่มก่อนทำ

จากนั้นต้องอ่าน BOQ เทียบกับแบบ สเปก ใบเสนอราคา และสัญญาฉบับเดียวกัน หากรายการในแบบหาไม่เจอใน BOQ อย่าเพิ่งสรุปว่ารวมหรือไม่รวม ให้ถามผู้จัดทำและยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษร

BOQ แต่ละโครงการอาจจัดตารางไม่เหมือนกัน จึงไม่ควรใช้จำนวนคอลัมน์หรือหน้าตาเอกสารเป็นเกณฑ์ตายตัว

อินโฟกราฟิก BOQ ที่ดีควรแสดงขอบเขตงานและรายการที่อาจยังไม่รวม ไม่ควรดูเพียงยอดรวม
ภาพประกอบเพื่ออธิบายโครงสร้างและวิธีอ่าน BOQ

BOQ (Bill of Quantities) คือเอกสารแจกแจงหมวดงาน รายการ วัสดุหรือสเปก ปริมาณ หน่วย และราคา เพื่อช่วยกำหนดขอบเขตและใช้ตรวจข้อเสนอ แต่รูปแบบ BOQ ของแต่ละโครงการอาจต่างกัน จึงต้องดูสาระที่อ่านได้ ไม่ใช่ตัดสินจากหน้าตาตาราง

01

อ่าน BOQ แล้วควรตอบได้ 3 เรื่อง

หนึ่ง งานอะไรและอยู่บริเวณไหน เช่น งานฐานราก งานผนัง งานพื้น หรืองานระบบในตำแหน่งที่ระบุ สอง ใช้อะไรและปริมาณเท่าไร โดยดูวัสดุ สเปก หน่วย และจำนวน และ สาม ราคานี้รวมอะไร โดยอ่านหมายเหตุ เงื่อนไข ข้อยกเว้น และรายการที่อาจยังไม่รวม

BOQ ไม่ควรอ่านแยกเดี่ยว เพราะชื่อรายการสั้น ๆ อาจไม่บอกมิติ รุ่น วิธีติดตั้ง หรือคุณสมบัติทั้งหมด เจ้าของจึงควรเปิดแบบ รายการประกอบแบบ ใบเสนอราคา และสัญญาควบคู่กันเสมอ

อินโฟกราฟิกสามคำถามจาก BOQ ได้แก่ ทำงานอะไรอยู่บริเวณไหน ใช้อะไรปริมาณเท่าไร และราคานี้รวมอะไร
ตาราง BOQ เป็นจุดเริ่มอ่านขอบเขต แต่คำตอบสุดท้ายต้องตรงกับเอกสารโครงการชุดเดียวกัน

02

BOQ ที่อ่านขอบเขตได้ควรมีข้อมูลสำคัญ 6 จุด

  1. ชื่อโครงการ วันที่ และ Revisionช่วยยืนยันว่าทุกฝ่ายกำลังใช้เอกสารฉบับเดียวกัน
  2. แบบและสเปกที่ใช้อ้างอิงระบุชุดแบบหรือรายการประกอบแบบที่เชื่อมกับราคา
  3. หมวดงาน รายการ และตำแหน่งทำให้รู้ว่างานนั้นเกิดที่ส่วนใดของอาคาร
  4. วัสดุ รุ่น สเปก หรือเอกสารอนุมัติลดการตีความคำกว้าง เช่น “มาตรฐาน” หรือ “เกรดดี”
  5. ปริมาณ หน่วย ราคาต่อหน่วย และราคารวมใช้ตรวจวิธีคำนวณและเงื่อนไขเมื่อปริมาณเปลี่ยน
  6. หมายเหตุ ขอบเขต เงื่อนไข และรายการไม่รวมส่วนนี้อาจเปลี่ยนความหมายของราคาได้มากที่สุด
รูปแบบตารางต่างกันได้

BOQ ไม่จำเป็นต้องมีคอลัมน์เหมือนกันทุกโครงการ แต่ข้อมูลต้องเพียงพอให้ตรวจว่างานชุดใดอยู่ในราคา และเชื่อมกลับไปยังแบบหรือสเปกที่ตกลงได้

อินโฟกราฟิกหกข้อมูลสำคัญใน BOQ ตั้งแต่ชื่อโครงการและ Revision จนถึงหมายเหตุและรายการไม่รวม
หกจุดนี้เป็นโครงสร้างข้อมูลสำหรับตรวจขอบเขต ไม่ใช่ข้อกำหนดว่าทุก BOQ ต้องจัดหน้าเหมือนตัวอย่าง

03

งานอยู่ในขอบเขตหรือไม่ ตรวจข้ามเอกสารตาม 4 ขั้น

  1. เริ่มจากแบบและสเปกดูว่ามีงานอะไร อยู่จุดไหน และต้องใช้วัสดุแบบใด
  2. หาให้เจอใน BOQตรวจชื่อรายการ หมวด ปริมาณ หน่วย และตำแหน่งที่เกี่ยวข้อง
  3. เช็กสิ่งที่ราคารวมวัสดุ แรงงาน ขนส่ง เครื่องมือ งานติดตั้ง และส่วนประกอบรวมครบหรือไม่
  4. อ่านหมายเหตุและข้อยกเว้นดูเงื่อนไข ข้อจำกัด งานเจ้าของจัดหา และรายการไม่รวม

หากพบรายการในแบบแต่หาไม่เจอใน BOQ อย่าเพิ่งสรุปว่า “รวมแล้ว” หรือ “ไม่รวม” ให้ถามผู้จัดทำว่ารวมอยู่ในรายการใด และขอให้ยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรใน BOQ ใบเสนอราคา หรือสัญญา

อินโฟกราฟิกวิธีตรวจว่างานอยู่ในขอบเขตหรือไม่ โดยเทียบแบบและสเปกกับ BOQ ราคา และข้อยกเว้น
การตรวจข้ามเอกสารช่วยลดช่องว่างระหว่างสิ่งที่เห็นในแบบกับสิ่งที่อยู่ในราคา

จากภาพบ้านที่ชอบ ไปสู่คำถามที่ตรวจใน BOQ ได้

ลองเลือกภาพส่วนหนึ่งของบ้าน แล้วแยกสิ่งที่เห็นออกจากรายการที่ต้องถามในเอกสาร ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นวิธีเตรียมคำถาม ไม่ใช่รายการหรือราคาจาก BOQ ของบ้านในภาพ

สิ่งที่เลือกจากภาพคำถามที่ควรถามเอกสารที่ใช้ตรวจต่อ
พื้นและระเบียงภายนอกรวมพื้นที่และวัสดุส่วนใดบ้าง รวมงานติดตั้งและส่วนประกอบใด?แบบตำแหน่ง รายการวัสดุ BOQ และหมายเหตุขอบเขต
ตู้หรือชั้นติดผนังรายการใดรวมอยู่ในข้อเสนอ และมีส่วนที่เจ้าของต้องจัดหาเองหรือไม่?แบบรายละเอียด ตารางวัสดุ BOQ และใบเสนอราคา
ประตู หน้าต่าง และอุปกรณ์ขนาด รุ่น และอุปกรณ์ที่เสนออ้างอิงเอกสารฉบับใด?แบบ ตารางประตู–หน้าต่าง สเปก และ BOQ

ดู ภาพพื้นที่ภายนอกและภายในของบ้าน 500 ตารางเมตรในตราด เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกตั้งคำถาม ภาพช่วยระบุส่วนที่สนใจ แต่ไม่ยืนยันชนิดวัสดุ ราคา หรือว่างานนั้นรวมอยู่ในสัญญาใด

ถ้าหาคำตอบในเอกสารไม่เจอ ให้ถามผู้จัดทำและขอให้ระบุขอบเขตเป็นลายลักษณ์อักษร ก่อนใช้ข้อมูลนั้นเปรียบเทียบข้อเสนอ

04

6 กลุ่มรายการที่ควรถามให้ชัดว่า “รวม” หรือ “ไม่รวม”

รายการด้านล่างไม่ได้หมายความว่า BOQ ทุกฉบับต้องไม่รวม แต่เป็นจุดที่เจ้าของควรค้นหาและถามให้ชัดตามโครงการของตน

กลุ่มงานตัวอย่างสิ่งที่ควรถามเอกสารที่ควรยืนยัน
รื้อถอนและขนทิ้งเคลียร์พื้นที่ ขนดินหรือเศษวัสดุไปที่ใดBOQ แผนพื้นที่ และเงื่อนไขหน้างาน
งานภายนอกอาคารรั้ว ประตู ลาน ภูมิทัศน์ ทางระบายน้ำผังบริเวณ แบบภูมิทัศน์ และ BOQ
การเชื่อมต่อสาธารณูปโภคมิเตอร์ ไฟฟ้า ประปา สื่อสาร และระยะเชื่อมต่อแบบระบบ ข้อกำหนดหน่วยงาน และใบเสนอราคา
ของติดตั้งเฉพาะบิลต์อิน เครื่องใช้ อุปกรณ์ หรือของเจ้าของจัดหาตารางวัสดุ รายการอนุมัติ และ BOQ
ค่าธรรมเนียมและการทดสอบใบอนุญาต ค่าตรวจ หรือการทดสอบระบบขอบเขตบริการและสัญญา
งานเพิ่มจากสภาพจริงหรือแบบเปลี่ยนใครอนุมัติ คิดราคาอย่างไร และกระทบเวลาเท่าใดขั้นตอน Variation Order และสัญญา
อินโฟกราฟิกหกกลุ่มรายการที่ควรถามให้ชัดใน BOQ เช่น งานรื้อถอน งานภายนอก มิเตอร์ บิลต์อิน ค่าธรรมเนียม และงานเพิ่ม
สถานะรวม–ไม่รวมต้องตรวจจาก BOQ แบบ ใบเสนอราคา และสัญญาของโครงการนั้น ไม่ควรเหมารวมจากตัวอย่าง

05

ต้องการให้ช่วยอ่าน BOQ ควรปิดข้อมูลสำคัญอย่างไร

ก่อนส่ง BOQ ให้บุคคลภายนอกตรวจเบื้องต้น ควรปิดชื่อโครงการ ชื่อเจ้าของ ที่อยู่ เลขที่เอกสาร ข้อมูลติดต่อ และราคาที่เป็นข้อมูลทางการค้า แต่คงหมวดงาน ชื่อรายการ สเปก ปริมาณ หน่วย หมายเหตุ และขอบเขตไว้ เพื่อให้ยังอ่านโครงสร้างของเอกสารได้

อย่าปิดจนอ่านขอบเขตไม่ได้

หากปิดชื่อรายการ สเปก ปริมาณ หรือหมายเหตุทั้งหมด ผู้ตรวจจะเห็นเพียงตารางที่ไม่มีบริบทและไม่สามารถชี้ช่องว่างของขอบเขตได้

อินโฟกราฟิกตัวอย่างปกปิดชื่อโครงการ เจ้าของ ที่อยู่ เลขเอกสาร และราคา แต่คงรายการ สเปก ปริมาณ และหน่วยให้อ่านได้
ตัวอย่างการปิดข้อมูลที่ช่วยรักษาความเป็นส่วนตัว โดยยังเหลือรายละเอียดที่จำเป็นต่อการอ่านขอบเขต

06

ก่อนเซ็นสัญญา ถามเรื่อง BOQ ให้ชัด 5 ข้อ

  • ราคารวมงานชุดไหนบ้าง และเชื่อมกับหมวดใดใน BOQ
  • มีงานใดไม่รวม หรือเจ้าของต้องจัดหาและติดตั้งเอง
  • ข้อเสนอนี้ใช้แบบ สเปก และตารางวัสดุ Revision ใด
  • ปริมาณ หน่วย และราคาปรับได้เมื่อใด ใช้หลักฐานอะไรคำนวณ
  • ถ้าแบบหรือสภาพหน้างานเปลี่ยน ใครเสนอและอนุมัติงานเพิ่มก่อนทำ
คำตอบสำคัญควรอยู่ใน BOQ ใบเสนอราคา หรือสัญญาที่ทุกฝ่ายอ้างอิงร่วมกัน ไม่ควรเหลือเป็นข้อตกลงด้วยวาจาเพียงอย่างเดียว
อินโฟกราฟิกห้าคำถามเรื่อง BOQ ก่อนเซ็นสัญญา ครอบคลุมงานรวม งานไม่รวม เอกสารอ้างอิง การปรับราคา และงานเพิ่ม
ใช้ห้าคำถามนี้เป็นจุดเริ่มต้น แล้วปรับรายละเอียดให้ตรงกับประเภทและเงื่อนไขของโครงการ

คำตอบสั้นเกี่ยวกับ BOQ งานก่อสร้าง

BOQ คืออะไร

BOQ หรือ Bill of Quantities คือเอกสารแสดงหมวดงาน รายการ วัสดุหรือสเปก ปริมาณ หน่วย และราคา เพื่อใช้อ่านขอบเขตและเปรียบเทียบกับแบบ รายการประกอบแบบ ใบเสนอราคา และสัญญา รูปแบบตารางอาจต่างกันในแต่ละโครงการ

มี BOQ แล้วทำไมยังต้องอ่านแบบและสัญญา

เพราะ BOQ เป็นเพียงหนึ่งส่วนของชุดเอกสาร งานบางรายการอาจแสดงในแบบแต่ยังไม่อยู่ใน BOQ หรือมีเงื่อนไขในหมายเหตุ ใบเสนอราคา และสัญญา จึงต้องตรวจเอกสารฉบับเดียวกันและยืนยันข้อขัดแย้งเป็นลายลักษณ์อักษร

BOQ ที่ดีควรมีข้อมูลอะไร

ควรระบุชื่อโครงการ วันที่และฉบับแก้ไข แบบหรือสเปกที่อ้างอิง หมวดและตำแหน่งงาน วัสดุหรือสเปก ปริมาณ หน่วย ราคาต่อหน่วย ราคารวม หมายเหตุ ขอบเขต เงื่อนไข และรายการที่ไม่รวมตามความเหมาะสมของโครงการ

ก่อนเซ็นสัญญาควรถามเรื่อง BOQ อะไรบ้าง

ควรถามว่าราคารวมงานชุดใด งานใดไม่รวมหรือเจ้าของต้องจัดหาเอง ใช้แบบ สเปก และวัสดุฉบับใด ปริมาณ หน่วย และราคาปรับได้เมื่อใด และหากแบบหรือสภาพหน้างานเปลี่ยนจะอนุมัติงานเพิ่มอย่างไร

มี BOQ แล้ว แต่ยังไม่แน่ใจว่าขอบเขตครบไหม?

ปิดชื่อโครงการ เจ้าของ ที่อยู่ เลขเอกสาร และราคา แล้วส่งแบบหรือ BOQ เพื่อคุยขอบเขตเบื้องต้นกับทีม A.O.